کشکول

گویی همان بود که حضرت حافظ سروده:زلف آشفته و خوی کرده و خندان لب ومست / پیرهن چاک و غزل خوان و صراحی در دست"زاون" را می گویم، همان آدم بزرگِ درشت هیکل،ولی نازک دل و کودک چهره!همان که در پس آن اندام درشت و موهای ژولیده و چهره ی همیشهبه عرق نشسته و ذهن همیشه درگیرش! دلی داشت مهربان و شیفته و شیدای سینما!همان استاد تاریخ سینمای کوشا و پویا و خستگی ناپذیر که طرحهمیشگی لبخند، لُپ های درشت و گل گونش را بالا داده بود و چهره کودکانه اش را بانمک تر می کرد تا خستگی اش را نبینیم!آن که همیشه به هنگام گفتن از سینما، چشمان خندانش را در پسشیشه های کوچک عینکش می بست و عاشقانه از سینما و تاریخ سینما و آدم های سینما می گفت... از مرلین مونر و کمپانی پارامونت و سینمای روسیه، تا پازولینی و آیزنشتاین و سینمای صامت و موج نوی فرانسه... از "زاون قوکاسیان" می نویسم؛ همان دوست بی ادعایسینما و سینماگران که درهر شرایط سیاسی و اجتماعی، تنها به سینما اندیشید و از سینما و آدم هایش گفت و نوشت؛ "برای چشمه" را برای نسل ما نوشت که در این روزگار چشمه هایمان رو به خشکیدن می روند!برای ما و کشکول...

...در میان آن همه شلوغی و هیاهوی آرام، تنها هستی! تنها و آرام و خلوت! در آن "لانگ شات" پر از "سیاهی لشکر" که هرکدام برای خود "نقش اول" یک رابطه عاشقانه هستند، و تو تنها خودت را در "کلوزآپ" می بینی، تنها هستی! گویی این سروده را باور کرده ای که: دلا خو کن به تنهایی / که از تن ها بلا خیزد! در بین آن همه، همهمه و "آمبیانس فضا"، تنها صدای سکوت را می شنوی...! تو تنهایی هر شب خودت را به یک "لوکیشن" شگرف و سرشار از انرژی ناپیدا، اما محسوس آورده ای تا "هر شب تنهاییِ" شب های دیگرت را، اين بار در "ولایت عشق" هم تجربه کنی؛ به این امید که شاید با کمکِ "کیمیا"ی آن "آرک 8" که از زاویه ی "های اَنگِل"، بر پنجره ی باز دلت "فِلِر"های طلایی رنگ تابانده، "آدم" شوی...و از دریچه ای که به ازدحام خوشبخت کبوتران می نگری، دلت به نگاه کبوتری گره بخورد و به او بگویی: "بیا از گذشته حرف بزنیم" ...بیا تا "فلاش بک" بزنم به روزگاری که هنوز "دیزالو" نشده بودم در دروغ و ریا و دو رویی... و آن کبوتر چیزی را در گوش تو بق بقو کند تا باور کنی آنچه را که باورکردنی نیست! و چه کسی بهتر از خودت می داند که تاکن کشکول...

ديروز كه گذشت، 5 دي ماه بود؛ زادروز فرخنده ي استاد "بهرام بيضايي" نازنين... كه انديشه اش همچنان پويا، بازوانش پرتوان، خامه اش روان، و تن و جانش از گزند بدي ها و پلشتي هاي روزگار دور باد... به همين مناسبت پيام استاد كه براي دوستدارانش در سال 90 و بمناسبت 73 سالگي اش نوشته شد، پيش روي شماست:از شما مي پُرسَم، كه اِمروز به جهان مي آييد فردا چه پيشِ روي شماست؟ ... آيا ما را تكرار مي كنيد، بر جاده هاي تَنگ سراشيب و خسته به تلخي، جاي ديگران را مي سپريد؟آيا از شما يكي- يا همه- بن بَست را مي بينيد و زمان را كه مي گُذَرد؟آيا به پُشتِ سر مي نگَريد، به رَهِ سخت آمده و ميان بُري مي يابيد؟ما خويش را نمي بخشيم، -ما درجازَدِگان—ما قربانيانِ خُوديم؛ امّا آيا فردا روزِ بهتري است؟از شما مي پُرسَم... كه اِمروز به جهان مي آييد!و اينك بخشي از روايت "آرش" در كتاب "سه برخواني"... خورشید به آسمان و زمین روشنی می بخشد، و در سپیده دمان زیباست.ابرها باران به نرمی می بارند. دشتها سبزند. گزندی نیست. شادی هست؛ دیگران راست. آنک البرز؛ بلند است و سر به آسمان می ساید. و ما در پای البرز به پای ایستاده ایم؛ و در برابرما کشکول...

درود. چند هفته پیش برای انجام کاری به تالار هنر یزد رفتم، متوجه شدم چند نفر از یک گروه فیلم سازی سرگرم گرفتن عکس از بچه های تئاتری و غیر تئاتری هستند. پس کمی پرس و جو دریافتم که آن چند نفر از گروه کارگردانی تازه ترین کار استاد "بهمن فرمان آرا" هستند: یک سریال!! اما نه برای تلویزیون، بلکه برای "شبکه ی خانگی"!سریالی به نام "داسـتــــان جــــاویـــــــد" بر اساس رُمانی با همین نام، از شادروان "اسماعــیــل فصیـــح"رُمانی که به سرگذشت تلخ یک نوجــوان یـــــزدی زرتشــتــــی بنام "جاویـــد" می پردازد که برای یافتن پدرش از یزد راهی تهران می شود و ...این سریال قرار است خرداد ماه در تهران کلید بخورد، و داستان فیلم نیز از هنگام رسید "جاوید" به تهران آغاز می شود...گروه کارگردانی در پی یافتن نوجوانی برای بازی در نقش "جاوید" بودند که من یکی از دانش آموزان دبیرستان بنام "علی اسلامی" را به آنها معرفی کردم که البته در تست نخستین نسبتا راضی کنده بود. بی صبرانه چشم براه ساخته شدن این سریال و در پی آن تماشای آن هستم؛ امیدوارم هنگام ساخت سریال مشکلی برای استاد " فرمان آرا" پیش نیاید. کشکول...

آیین پایانی "جشنواره تئاتر فجر استانی یزد"، فرصتی به من داد تا پس از نزدیک به 10 سال، دوباره اجرای یک برنامه را بعهده بگیرم! و این بار در کنار دوست خوبم "سید حسین پیغمبری" این اجرا من را به یاد سال هایی انداخت که نخستین اجراها را در کنار هم تجربه می کردیم:سال های 73 و 74 که مجری برنامه هایی برای آموزش و پرورش بودیم! بگذریم... نمی دانم اجرای برنامه 27 دی ماه تا چه اندازه خوشایند و مورد پسند دوستان تئاتری و سایر حاضرین در "تالار فرهنگ" بوده، بویژه این که بخش اصلی این برنامه قدردانی و تجلیل از "علی اصغر دشتی" کارگردان تئاتر "متاستاز" بود که پس از 20 سال با اجرای یک نمایش به یزد آمده بود!در یکی از عکس های این یادداشت، او را در کنار پیغمبری(سمت چپ کادر) می بینید؛ سمت دیگر کادر نیز "صادق نصیری" عزیز دیده می شود. "دشتی" از نخستین دانش آموخنگان هنرستان سینمایی نمایشی یزد در سال های نخستین دهه ی 70 بشمار می رود!بگذریم... در اجرای برنامه پایانی جشنواره تئاتر فجر استانی یزد، همه ی کوشش من و حسین این بود تا جایی که می توانیم از رسمی و خشک و خسته بودن برنامه کم کنیم؛ البته بدون آن که برنامه کشکول...

نمایش "قرعـــه بــــرای مــــرگ" کاری از گروه "تئاتر پویا" و به کارگردانی "محمد تقی احتیاط" بزودی در تالارفرهنگ یزد به روی صحنه می رود.به همین مناسبت می خواهم یک نگاه بسیار گذرا داشته باشم به بخشی از تاریخ تئاتر یزد و پیدایش گروه تئاتر پویا!سال 1356 بود که شماری از شاگردان "محمد ساربان" کارشناس تئاتر وقت "فرهنگ و هنریزد" برای انجام کارهای نمایشی خود گرد هم آمدند و نام "فانوس" را برای گروه خود برگزیدند؛ شادروان محمدرضا عربشاهی، سید علی اکبر پیغمبری، محمد تقی احتیاط، محمدرضا ابوالحسنی، محمدرضا صارمی، هوشنگ صارمی، امیرکریم زاده، احمد شایق و ... از بنیان گذاران این گروه بودند.گروه "فانوس" پس از 3 سال فعالیت تئاتری و به روی صحنه بردن نمایش هایی مانند:پاتوغ – جانشین – برخورد – استثناء و قاعده – چوب بدست های ورزیل و ... در سال 1359 به گروه "پویا" تغییر نام داد.در این سال "حمید مظفری" کارشناس تئاتر اداره ارشاد اسلامی استان یزد بود و جوانان پرشور و دوست دار تئاتر ِ آن سال های یزد از او می آموختند.در این دگرگونی افرادی مانند:امیر کریم زاده – محمدرضا عربشاهی و محمدرضا ابوالحسنی از گروه رفت کشکول...

پس از کوچ شادروان "عباس کیارستمی" در روزهایی جداگانه سه یادداشت به مناسبت های گوناگون در فضای "تلگرام" نوشتم که خواستم برای ماندگاری بیشترشان، در وبلاگم هم به یادگار بنویسم.یادداشت یک)سازنده ی "مسافر"، مسافر شد تا "طعم گیلاس"ش طعم مرگ بگیرد. شاید او هم اکنون در "زیردرختان زیتون" نگران بچه هایی باشد که هنوز "مشق شب" آن ها، نوشتن"گزارش" تلخی است از رفتار همه ی بزرگترهایی که آن ها را نفهمیدند! شاید او هنوز نگران و دل خور باشد از این که چرا هیچ کس این پرسش را پاسخ نگفت که: "خانه ی دوست کجاست؟" هر چه که باشد، او را همیشه در یک عکس "کلوزآپ" با یک لبخند "شیرین" به یاد خواهیم داشتو باور داریم که او در دنیای فیلم سازی و عکاسی خویش، یک چیز را به خوبی شناخت و تجربه کرد: "زندگی و دیگر هیچ" روانش شاد.یادداشت دو)خوب به یاد دارم که در نخستین سال های دهه ی 70، در یکی از شماره های ماه نامه ی سینمایی #فیلم، کاریکاتوری در سه قاب کار شده بود که شادروان "عباس کیارستمی" در فضای کانون پرورش، در بین سینماگران ایرانی و خارج از کشور را به شرح زیر نشان می داد: 1 کشکول...

دیشب که خبر درگذشت بانو "الهی قمشه ای" را به فاصله چند روز پس از سفر شادروان "کیارستمی" شنیدم، جایی نوشتم که:آدم های نادر و فرهیخته و شیدای روزگار ما اندک اندک کوچ می کنند!شاید کوچ می کنند به جایی که دوستان و هم نسلان شان، زودتر بار سفر بسته و رفته اند!جایی که نمی دانیم کجاست...شاید از پیش رفتگان، اینکشادمانه این نغمه را ساز کرده اند که:اندک اندک جمع مستان می رسند... کشکول...

"..."، هدفی که وسیله را توجیه می کند!نزدیک به دو هفته می شود که فضای نمایشی شهر ما با اجرای سه نمایش در ژانرهای گوناگون، پر جنب و جوش و خوش آب و رنگ شده است. یک سوی ماجرا که زمینه ساز رفت و آمد مردم به سالن ها شده، به ظاهر خوب است ولی سوی دیگر ماجرا که به کیفیت نمایش های در حال اجرا بر می گردد، جای اندکی درنگ دارد!در نگاه و ارزیابی نخست آن چه پس از پایان اجرای هر یک از این نمایش ها به چشم می آید، خشنودی مردم/ تماشاگران هست؛ تماشاگرانی که بنا به رسم وعادت "خسته نباشی و دست مریزاد" می گویند و عکس هایی هم به یادگار با بازیگران و سایر دست اندرکاران نمایش می گیرند و راهی خانه هایشان می شوند ولی براستی کیفیت نمایش ها خوب و راضی کننده است؟!این پرسشی است که پیش از هرکسی، کارگردانان این سه نمایش باید در خلوت خویش باید به آن پاسخ دهند!کلاه شان را قاضی کنند و یادشان بیاید که هنگام تمرین و حتی پیش از آغاز تمرین، هدف و خواست شان از تولید نمایش چه بوده است؟آیا هنگام تمرین، براستی و با تمام وجود، به کیفیت کار و احترام گذاشتن به شعور و آگاهی تماشاگر/ مردم می اندیشیدند یا تنها در پی این بوده اند ک کشکول...

عمری شیفتگی به تئاتر و سختی هایش12 ساله بود که برای نخستین بار به صورت جدی علاقه ی خودش را پیدا کرد. باوجود همه ی شرایط حاکم برفرهنگ و اجتماع، و سخت گیری های خانواده، توانست پنهانی به دنبال علاقه اش برود و آن را پرورش بدهد؛همه سختی ها را به جان خرید و دست از هنرش برنداشت حتی زمانی که اسم و رسمش بر زبان برخی از مردمبود، برخی افراد بر سر راه او سنگ می انداختند و مانع پیشرفت او و هنر یزد در این زمینه می شدند.خودش را وقف /کمربسته ی این شاخه از هنرکرده و بدون هیچ چشم داشتی برای پیشرفت و رشد این هنر در یزد میکوشد.اسمش وقتی به عنوان یک کارگردان، کمک کارگردان، نویسنده و یا بازیگر یک تئاتر و یا نمایش می آید، خیلیها بی پروا مشتاق دیدن نمایش وی هستند.این هنرمند نام دار حوزه ی تئاتر و نمایش استان یزد، «احمدعلی مهدی نژاد» نام دارد که در سال 1330 هجریشمسی در شهر یزد به دنیا آمد و از سال 1357 کار حرفه ای خود را در زمینه هنر پویا و سازنده ی نمایش آغاز کرد.گفت وگوی خودمانی ما با این هنرمند دوست داشتنی که سرشار از پاسخ های ساده و بی پیرایه اما آموزنده ی ایشان هست را بخوانید.- چه زمانی به تئ کشکول...